Pierwsze dni ucznia w firmie – jak dobrze rozpocząć naukę zawodu?

Pierwsze dni w przedsiębiorstwie mogą zdecydować o tym, jak młody człowiek będzie postrzegał praktyczną naukę zawodu w kolejnych tygodniach. To moment, w którym uczeń poznaje nie tylko stanowisko pracy, narzędzia czy zadania, ale również zespół, zasady obowiązujące w firmie oraz sposób organizacji codziennej pracy. Dla wielu młodych osób jest to pierwsze tak bezpośrednie zetknięcie ze środowiskiem zawodowym. Pojawiają się więc naturalne pytania: czego będzie się ode mnie oczekiwać, czy poradzę sobie z zadaniami, do kogo mogę zwrócić się o pomoc? Z drugiej strony przedsiębiorstwo powinno pamiętać, że przyjmuje osobę, która dopiero uczy się funkcjonowania w miejscu pracy. Dlatego dobre wdrożenie ucznia powinno być wspólnym zadaniem firmy, młodego człowieka oraz – w odpowiednim zakresie – szkoły i rodziców.

Pierwszy dzień warto dobrze przygotować

Dobry początek zaczyna się jeszcze zanim uczeń pojawi się w firmie. Przedsiębiorstwo powinno wcześniej ustalić, kto będzie odpowiedzialny za przyjęcie młodego człowieka i kto będzie jego bezpośrednim opiekunem. Warto również przygotować podstawowe informacje dotyczące godzin pracy, miejsca rozpoczęcia zajęć, wymaganej odzieży, zasad bezpieczeństwa oraz organizacji pierwszego dnia. Dla doświadczonych pracowników są to rzeczy oczywiste. Dla ucznia wszystko jest nowe. Jasne informacje pozwalają ograniczyć stres i pomagają szybciej odnaleźć się w nieznanym środowisku. W pierwszych godzinach warto również krótko przedstawić przedsiębiorstwo. Uczeń powinien wiedzieć, czym zajmuje się firma, jakie produkty lub usługi oferuje, jak wygląda organizacja pracy oraz jaką rolę pełnią poszczególne osoby. Nie chodzi o przekazanie wszystkich informacji jednego dnia. Najważniejsze jest stworzenie młodemu człowiekowi podstawowego obrazu miejsca, w którym będzie się uczył.

Opiekun – pierwsza osoba, do której można zwrócić się z pytaniem

Jedną z najważniejszych informacji dla ucznia powinno być wskazanie konkretnej osoby odpowiedzialnej za jego naukę i wdrożenie. Młody człowiek powinien wiedzieć:

„Jeżeli czegoś nie rozumiem albo mam problem, mogę zwrócić się właśnie do tej osoby.”

Opiekun, mistrz szkolący lub instruktor nie musi przez cały czas stać obok ucznia, ale powinien być dostępny, szczególnie na początku. To on wyjaśnia podstawowe zasady, pokazuje pierwsze czynności, obserwuje pracę ucznia i przekazuje informację zwrotną. Brak jasno wskazanej osoby może prowadzić do sytuacji, w której uczeń otrzymuje różne polecenia od wielu pracowników i nie wie, które zasady są najważniejsze. Dobry początek wymaga więc nie tylko stanowiska pracy, lecz także człowieka, który pomoże uczniowi stopniowo wejść w nowe środowisko.

Bezpieczeństwo przed samodzielnością

Pierwsze dni praktycznej nauki zawodu powinny przede wszystkim służyć poznaniu zasad bezpiecznego wykonywania pracy. Uczeń może po raz pierwszy korzystać ze specjalistycznych narzędzi, maszyn lub urządzeń. Dlatego nie powinien wykonywać czynności, których wcześniej mu nie wyjaśniono i nie pokazano. Dobrą zasadą jest:

najpierw pokaz i wyjaśnienie, następnie wykonanie zadania pod nadzorem, a dopiero później stopniowe zwiększanie samodzielności.

Uczeń powinien wiedzieć, jakie środki ochrony są wymagane, których urządzeń nie wolno mu używać bez nadzoru, jak przygotować stanowisko i komu zgłosić zauważone zagrożenie. Bezpieczeństwo nie powinno być traktowane jedynie jako formalny obowiązek. To również jeden z pierwszych elementów budowania dobrych nawyków zawodowych.

Pierwsze zadania powinny mieć sens

Uczeń przychodzi do firmy po to, aby się uczyć. Nie należy więc oczekiwać, że od pierwszego dnia będzie wykonywał zadania tak samo sprawnie jak doświadczony pracownik. Pierwsze czynności powinny być dostosowane do jego poziomu wiedzy i doświadczenia. Powinny być możliwe do wykonania pod nadzorem i pozwalać na ćwiczenie konkretnych umiejętności. Warto również wyjaśniać, dlaczego dane zadanie jest potrzebne. Jeżeli uczeń przygotowuje materiały, powinien wiedzieć, do czego zostaną później wykorzystane. Jeśli wykonuje fragment większego zadania, dobrze jest pokazać mu również efekt końcowy. Dzięki temu młody człowiek nie tylko uczy się pojedynczych czynności, ale zaczyna rozumieć cały proces pracy.

Jasne zasady pomagają obu stronom

Pierwsze dni są dobrym momentem na ustalenie podstawowych zasad współpracy. Uczeń powinien wiedzieć, czego przedsiębiorstwo od niego oczekuje w zakresie punktualności, obecności, korzystania z telefonu, bezpieczeństwa, komunikacji czy dbania o stanowisko pracy. Nie należy zakładać, że młody człowiek zna wszystkie zasady obowiązujące w środowisku zawodowym. Jasne oczekiwania pomagają uniknąć nieporozumień. Uczeń wie, jak powinien się zachować, a firma może stopniowo wymagać od niego coraz większej odpowiedzialności. Dobrze zorganizowana praktyczna nauka zawodu opiera się bowiem na równowadze pomiędzy wsparciem a wymaganiami.

Uczeń również powinien przygotować się do pierwszego dnia

Odpowiedzialność za dobry początek nie spoczywa wyłącznie na firmie. Przed pierwszym dniem warto sprawdzić podstawowe informacje o przedsiębiorstwie, zaplanować dojazd i upewnić się, o której godzinie oraz gdzie dokładnie należy się pojawić. Uczeń powinien również wiedzieć, czy potrzebuje określonego stroju lub wyposażenia oraz kto będzie jego osobą kontaktową. Nie trzeba znać wszystkich odpowiedzi ani od razu umieć wykonywać wszystkich zadań. Znacznie ważniejsze są:

• punktualność,

• gotowość do słuchania,

• uważna obserwacja,

• zadawanie pytań,

• przestrzeganie zasad,

• chęć uczenia się.

Pytanie o coś, czego się nie rozumie, nie jest oznaką braku wiedzy. W pierwszych dniach jest naturalną częścią procesu uczenia się.

Jak mogą pomóc rodzice?

Rodzice mogą wspierać młodego człowieka w przygotowaniu do pierwszych dni w firmie, ale nie powinni przejmować za niego całej odpowiedzialności. Mogą pomóc sprawdzić informacje o przedsiębiorstwie, zaplanować dojazd czy przygotować listę pytań. Warto również porozmawiać o obawach związanych z nową sytuacją. Po powrocie z firmy zamiast pytać jedynie „Jak było?”, można zapytać:

• Czego dzisiaj się nauczyłeś?

• Kto jest Twoim opiekunem?

• Co było najtrudniejsze?

• Czy wiesz, do kogo zwrócić się z pytaniem?

• Co najbardziej Cię zainteresowało?

Takie rozmowy pomagają młodemu człowiekowi uporządkować pierwsze doświadczenia i mogą pozwolić wcześniej zauważyć ewentualne problemy. Jednocześnie uczeń powinien stopniowo uczyć się samodzielnego kontaktu z opiekunem, pilnowania godzin i zgłaszania swoich potrzeb.

Pierwszy tydzień to czas na informację zwrotną

Dobre wdrożenie nie kończy się po pierwszym dniu. W pierwszym tygodniu warto regularnie sprawdzać, czy uczeń rozumie wykonywane zadania i obowiązujące zasady. Czasami wystarczy krótka rozmowa na zakończenie dnia. Opiekun może zapytać:

Co było dzisiaj jasne?
Co wymaga jeszcze wyjaśnienia?
Z czym poradziłeś sobie dobrze?
Czego spróbujemy następnym razem?

Informacja zwrotna powinna być konkretna. Uczeń powinien wiedzieć zarówno, co wykonuje prawidłowo, jak i co wymaga poprawy. Dzięki temu od początku widzi, że nauka zawodu jest procesem. Nie oczekuje się od niego natychmiastowej perfekcji, ale stopniowego rozwoju.

Dobry początek buduje motywację

Pierwsze dni w firmie nie muszą być idealne. Najważniejsze jest, aby młody człowiek miał poczucie, że wie, czego się od niego oczekuje, może zadawać pytania i ma osobę, do której może zwrócić się o pomoc. Firma z kolei powinna od początku jasno pokazywać, że nauka zawodu oznacza nie tylko zdobywanie umiejętności technicznych, ale także odpowiedzialność, punktualność, bezpieczeństwo i współpracę z innymi. Po kilku pierwszych dniach uczeń nie musi jeszcze wiele potrafić. Powinien natomiast wiedzieć: gdzie jest, kto go wspiera, jakie zasady obowiązują, czego zaczyna się uczyć i jaki będzie kolejny krok. To właśnie taki początek tworzy dobrą podstawę do dalszej praktycznej nauki zawodu.

InterCraft wspiera uczniów, rodziców i przedsiębiorstwa

W ramach projektu „Nauka i praca w rzemiośle – rozwój kształcenia dualnego” rozwijane są materiały przeznaczone dla uczniów, rodziców i przedsiębiorstw, które mają ułatwiać przygotowanie do praktycznej nauki zawodu oraz wspierać dobrą współpracę pomiędzy młodym człowiekiem, szkołą i firmą. Przygotowywane podręczniki szerzej pokażą m.in., jak uczeń może przygotować się do rozpoczęcia nauki zawodu, jak rodzice mogą wspierać młodego człowieka oraz jak przedsiębiorstwo może dobrze zorganizować proces przyjęcia i wdrożenia ucznia. Sprawdź, jak przygotować się do pierwszych dni nauki zawodu i jak stworzyć dobry początek współpracy pomiędzy uczniem a przedsiębiorstwem.