Terminy, które pojawiają się w tym informatorze i w kontaktach z partnerami po stronie saksońskiej.
Odpowiedniki są wskazaniem znaczeniowym, nie tłumaczeniem prawnym. Systemy kształcenia zawodowego w Polsce i w Niemczech opierają się na odrębnych przepisach i część pojęć nie ma dokładnego odpowiednika po drugiej stronie — w takich miejscach podajemy termin najbliższy znaczeniowo i wyjaśniamy różnicę.
Słownik jest ułożony tematycznie. Na końcu znajduje się indeks niemiecko-polski w porządku alfabetycznym — przydatny przy czytaniu dokumentów otrzymanych od partnera.
| Polski | Niemiecki | Znaczenie |
|---|---|---|
| Nauka zawodu | Berufsausbildung, w rzemiośle Lehre | Kształcenie zawodowe prowadzone równolegle w zakładzie i w szkole |
| Uczeń, pracownik młodociany | Auszubildender (Azubi), w rzemiośle Lehrling | Osoba ucząca się zawodu w zakładzie na podstawie umowy |
| Zakład szkolący | Ausbildungsbetrieb | Przedsiębiorstwo prowadzące praktyczną naukę zawodu |
| Instruktor praktycznej nauki zawodu | Ausbilder | Osoba w zakładzie odpowiedzialna za naukę ucznia |
| Czeladnik | Geselle | Osoba z kwalifikacjami potwierdzonymi egzaminem czeladniczym |
| Mistrz | Meister | Osoba z tytułem mistrza w zawodzie |
| Izba rzemieślnicza | Handwerkskammer | Instytucja nadzorująca naukę i przeprowadzająca egzaminy |
| Cech rzemiosł | Innung | Organizacja zrzeszająca zakłady, obsługująca bieżące sprawy nauki |
| Polski | Niemiecki | Znaczenie |
|---|---|---|
| Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego | Berufsausbildungsvertrag | Pisemna umowa między zakładem a uczniem, podstawa całej nauki |
| Przygotowanie pedagogiczne instruktora | Ausbildereignung, AEVO | Uprawnienie do prowadzenia nauki; w Niemczech potwierdzane egzaminem przed izbą, w Polsce ukończeniem kursu |
| Uprawnienie zakładu do szkolenia | Ausbildungsberechtigung | Potwierdzenie, że zakład jest w stanie nauczyć całego zawodu |
| Rejestr umów uczniowskich | Lehrlingsrolle, Ausbildungsverzeichnis | Rejestr prowadzony przez izbę; wpis jest warunkiem dopuszczenia do egzaminu |
| Dziennik nauki, dokumentacja przebiegu | Ausbildungsnachweis, Berichtsheft | Zapis przebiegu nauki; w obu krajach warunek dopuszczenia do egzaminu |
| Świadectwo czeladnicze | Gesellenbrief | Dokument potwierdzający zdanie egzaminu czeladniczego |
| Dyplom mistrzowski | Meisterbrief | Dokument potwierdzający tytuł mistrza |
| Polski | Niemiecki | Znaczenie |
|---|---|---|
| Program nauczania zawodu | Ausbildungsordnung | Przepis określający treść i strukturę nauki w danym zawodzie |
| Ramowy plan nauki | Ausbildungsrahmenplan | Rozpisanie treści nauki na kolejne półrocza |
| Plan nauki w zakładzie | betrieblicher Ausbildungsplan | Przełożenie planu ramowego na warunki konkretnego zakładu |
| Szkoła branżowa I stopnia | Berufsschule | Szkoła prowadząca teoretyczną część nauki zawodu |
| Nauka blokowa | Blockunterricht | Zajęcia szkolne w kilkutygodniowych blokach, stosowane m.in. w Saksonii |
| Nauka naprzemienna | begleitender Unterricht, Teilzeitunterricht | Jeden lub dwa dni zajęć szkolnych w tygodniu |
| Szkolenie międzyzakładowe | Überbetriebliche Lehrlingsunterweisung, ÜLU | Kursy w centrach izby uzupełniające naukę w zakładzie; nie ma odpowiednika w systemie polskim |
| Nauka prowadzona wspólnie przez kilka zakładów | Verbundausbildung | Uzupełnienie brakującej części zawodu u zakładu partnerskiego |
| Polski | Niemiecki | Znaczenie |
|---|---|---|
| Okres próbny | Probezeit | Początkowy okres, w którym umowę można rozwiązać bez wypowiedzenia |
| Wynagrodzenie ucznia | Ausbildungsvergütung | Wynagrodzenie za czas nauki, rosnące z każdym rokiem |
| Ochrona pracy młodocianych | Jugendarbeitsschutzgesetz, JArbSchG | Niemieckie przepisy o pracy osób poniżej 18 lat; odpowiednik polskiego działu IX Kodeksu pracy |
| Wstępne badanie lekarskie | Erstuntersuchung | Badanie wymagane przed dopuszczeniem młodocianego do pracy |
| Prace wzbronione młodocianym | gefährliche Arbeiten für Jugendliche | Prace wyłączone albo dopuszczone wyłącznie pod nadzorem |
| Polski | Niemiecki | Znaczenie |
|---|---|---|
| Egzamin pośredni | Zwischenprüfung | Egzamin w połowie nauki, sprawdzający postępy; w części zawodów zastąpiony pierwszą częścią egzaminu końcowego |
| Egzamin czeladniczy | Gesellenprüfung | Egzamin końcowy przed komisją izby rzemieślniczej |
| Egzamin mistrzowski | Meisterprüfung | Egzamin otwierający m.in. prawo do prowadzenia nauki zawodu |
| Polski | Niemiecki | Znaczenie |
|---|---|---|
| Ustawa o rzemiośle | Handwerksordnung, HwO | Reguluje rzemiosło i naukę zawodu w rzemiośle |
| Ustawa o kształceniu zawodowym | Berufsbildungsgesetz, BBiG | Ogólna ustawa o kształceniu zawodowym |
Ausbilder — instruktor praktycznej nauki zawodu
Ausbildereignung (AEVO) — przygotowanie pedagogiczne instruktora
Ausbildungsberechtigung — uprawnienie zakładu do szkolenia
Ausbildungsbetrieb — zakład szkolący
Ausbildungsnachweis — dziennik nauki
Ausbildungsordnung — program nauczania zawodu
Ausbildungsrahmenplan — ramowy plan nauki
Ausbildungsvergütung — wynagrodzenie ucznia
Auszubildender (Azubi) — uczeń, pracownik młodociany
begleitender Unterricht — nauka naprzemienna
Berichtsheft — dziennik nauki
Berufsausbildung — nauka zawodu
Berufsausbildungsvertrag — umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego
Berufsbildungsgesetz (BBiG) — ustawa o kształceniu zawodowym
Berufsschule — szkoła branżowa I stopnia
betrieblicher Ausbildungsplan — plan nauki w zakładzie
Blockunterricht — nauka blokowa
Erstuntersuchung — wstępne badanie lekarskie
gefährliche Arbeiten für Jugendliche — prace wzbronione młodocianym
Geselle — czeladnik
Gesellenbrief — świadectwo czeladnicze
Gesellenprüfung — egzamin czeladniczy
Handwerkskammer — izba rzemieślnicza
Handwerksordnung (HwO) — ustawa o rzemiośle
Innung — cech rzemiosł
Jugendarbeitsschutzgesetz (JArbSchG) — ochrona pracy młodocianych
Lehre — nauka zawodu w rzemiośle
Lehrling — uczeń w rzemiośle
Lehrlingsrolle — rejestr umów uczniowskich
Meister — mistrz
Meisterbrief — dyplom mistrzowski
Meisterprüfung — egzamin mistrzowski
Probezeit — okres próbny
Teilzeitunterricht — nauka naprzemienna
Überbetriebliche Lehrlingsunterweisung (ÜLU) — szkolenie międzyzakładowe
Verbundausbildung — nauka prowadzona wspólnie przez kilka zakładów
Zwischenprüfung — egzamin pośredni