Współczesny rynek pracy nie zna granic administracyjnych. Rozwój gospodarki, swobodny przepływ pracowników, postępująca cyfryzacja oraz zmieniające się potrzeby przedsiębiorstw sprawiają, że wiele wyzwań związanych z edukacją zawodową ma dziś charakter ponadregionalny i międzynarodowy. Problemy, z którymi mierzą się szkoły, przedsiębiorcy oraz instytucje rynku pracy w Polsce, są często bardzo podobne do tych, które występują po drugiej stronie granicy w Saksonii. To właśnie dlatego współpraca transgraniczna staje się jednym z najważniejszych narzędzi wspierających rozwój nowoczesnego kształcenia zawodowego. Wspólne działania pozwalają nie tylko wymieniać doświadczenia, ale przede wszystkim wypracowywać rozwiązania odpowiadające rzeczywistym potrzebom uczniów, przedsiębiorców oraz regionalnych gospodarek.
Jednym z największych wyzwań, z jakimi mierzy się obecnie Europa, jest niedobór wykwalifikowanych pracowników. W wielu branżach przedsiębiorcy coraz częściej wskazują na trudności ze znalezieniem osób posiadających odpowiednie kompetencje zawodowe oraz praktyczne doświadczenie. Dotyczy to zarówno zawodów technicznych i produkcyjnych, jak również wielu profesji związanych z usługami i rzemiosłem. Przyczyn tego zjawiska jest wiele. Starzenie się społeczeństwa, zmiany demograficzne, rozwój nowych technologii oraz rosnące wymagania pracodawców powodują, że edukacja zawodowa musi nieustannie dostosowywać się do zmieniającej się rzeczywistości. Coraz większego znaczenia nabiera rozwój praktycznych umiejętności, kompetencji cyfrowych oraz zdolności do ciągłego uczenia się przez całe życie. Problemy te nie dotyczą wyłącznie jednego kraju. Zarówno w Polsce, jak i w Saksonii przedsiębiorcy poszukują dobrze przygotowanych pracowników, szkoły rozwijają współpracę z firmami, a młodzi ludzie stoją przed podobnymi wyzwaniami związanymi z wyborem ścieżki edukacyjnej i zawodowej. Oznacza to, że wiele rozwiązań można wypracowywać wspólnie, wykorzystując doświadczenia partnerów funkcjonujących w różnych systemach edukacji zawodowej. Właśnie na tym opiera się idea programów Interreg. Ich celem jest wspieranie współpracy pomiędzy regionami, które mimo przebiegającej między nimi granicy mierzą się z podobnymi wyzwaniami społecznymi, gospodarczymi i edukacyjnymi. Projekty realizowane w ramach programu nie polegają wyłącznie na wymianie doświadczeń. Ich zadaniem jest tworzenie trwałych rozwiązań, które będą wykorzystywane przez mieszkańców, szkoły, przedsiębiorców i instytucje po obu stronach granicy.
Obszar pogranicza polsko-saksońskiego jest tego dobrym przykładem. Funkcjonują tu przedsiębiorstwa działające w podobnych branżach, szkoły kształcące w zbliżonych zawodach oraz organizacje rzemiosła, które wspólnie poszukują sposobów na lepsze przygotowanie młodych ludzi do wejścia na rynek pracy. Jednocześnie rozwój gospodarczy regionu zależy od dostępności wykwalifikowanych pracowników oraz skutecznej współpracy pomiędzy edukacją i gospodarką. Dlatego partnerzy projektu „Nauka i praca w rzemiośle – rozwój kształcenia dualnego”, realizowanego w ramach programu Interreg Polska–Saksonia, wspólnie pracują nad rozwiązaniami, które mają odpowiadać na potrzeby całego regionu pogranicza. Projekt zakłada nie tylko analizę funkcjonujących modeli kształcenia dualnego, ale również opracowanie narzędzi i materiałów wspierających współpracę szkół, przedsiębiorców oraz organizacji rzemiosła.
Jednym z najważniejszych efektów tej współpracy jest możliwość połączenia różnych doświadczeń. Polska i Saksonia posiadają własne rozwiązania dotyczące edukacji zawodowej, współpracy z przedsiębiorcami oraz organizacji praktycznej nauki zawodu. Wspólna analiza pozwala wskazać dobre praktyki oraz rozwiązania, które mogą zostać wykorzystane również po drugiej stronie granicy. Dzięki temu powstają narzędzia lepiej odpowiadające potrzebom współczesnego rynku pracy.
Istotnym elementem projektu jest także rozwój nowoczesnych narzędzi cyfrowych wspierających edukację zawodową. Cyfryzacja zmienia sposób funkcjonowania przedsiębiorstw, dlatego również szkoły i instytucje edukacyjne potrzebują rozwiązań ułatwiających dostęp do wiedzy, informacji oraz współpracy z pracodawcami. Nowoczesne platformy edukacyjne, materiały cyfrowe czy narzędzia wspierające doradztwo zawodowe stają się ważnym uzupełnieniem praktycznej nauki zawodu i pomagają lepiej przygotować młodzież do funkcjonowania na współczesnym rynku pracy.
Równie istotna jest współpraca ekspertów reprezentujących różne środowiska. W realizację projektu zaangażowani są przedstawiciele edukacji, organizacji rzemiosła, przedsiębiorcy oraz specjaliści zajmujący się rynkiem pracy i doradztwem zawodowym. Tak szerokie partnerstwo pozwala spojrzeć na wyzwania związane z kształceniem dualnym z wielu perspektyw i wypracować rozwiązania uwzględniające potrzeby wszystkich uczestników procesu edukacyjnego.
Projekty transgraniczne mają również jeszcze jedną ważną wartość. Pozwalają budować trwałe relacje pomiędzy instytucjami, szkołami i przedsiębiorcami, które często wykraczają poza okres realizacji projektu. Dzięki temu efekty współpracy mogą być wykorzystywane przez kolejne lata i stanowić podstawę dalszego rozwoju edukacji zawodowej oraz współpracy gospodarczej w regionie. Działania realizowane w ramach projektu pokazują, że skuteczne rozwijanie kształcenia dualnego wymaga współpracy znacznie szerszej niż tylko na poziomie lokalnym. Wspólne wyzwania wymagają wspólnych rozwiązań, a doświadczenia partnerów z różnych krajów mogą wzajemnie się uzupełniać i prowadzić do tworzenia nowoczesnych modeli edukacji zawodowej odpowiadających potrzebom współczesnej gospodarki.
Projekt „Nauka i praca w rzemiośle – rozwój kształcenia dualnego” jest przykładem, że współpraca transgraniczna może stać się impulsem do tworzenia trwałych rozwiązań wspierających rozwój kompetencji zawodowych młodzieży, wzmacniających konkurencyjność przedsiębiorstw oraz budujących silniejsze powiązania pomiędzy edukacją, rzemiosłem i rynkiem pracy. To właśnie dzięki takim inicjatywom możliwe jest wspólne przygotowanie regionów do wyzwań przyszłości i budowanie nowoczesnego systemu kształcenia zawodowego odpowiadającego potrzebom mieszkańców po obu stronach granicy.
Od października 2025 roku partnerzy z Polski i Saksonii wspólnie realizują projekt „Nauka i praca w rzemiośle – rozwój kształcenia dualnego”, którego celem jest wspieranie nowoczesnego kształcenia zawodowego oraz rozwój współpracy pomiędzy edukacją i sektorem rzemiosła na pograniczu polsko-saksońskim.
Partnerzy projektu zakończyli realizację Zadania 2 „Diagnoza i wypracowanie koncepcji strategii rozwoju kształcenia dualnego w rzemiośle”, które stanowi jeden z najważniejszych etapów projektu „Nauka i praca w rzemiośle – rozwój kształcenia dualnego”.
